Genezen of helen?

Wanneer een dier na een operatie "goed geneest", de wond is dicht en de röntgenfoto ziet er goed uit, lijkt het herstel rond. Toch kan het gebeuren dat een eigenaar het gevoel heeft dat zijn of haar dier nog niet de oude is. Het beweegt terughoudender, is onrustiger, vermijdt bepaalde houdingen of schrikt sneller dan voorheen. Hoe kan dit en wanneer is herstel pas echt "af"? In deze blog leg ik uit wat het verschil is tussen genezen en helen, en hoe osteopathie het helingsproces ondersteunt, aanvullend aan de zorg van de dierenarts. 

Wat bedoelen we met genezen? 

In de geneeskunde verwijst genezen naar het verdwijnen van ziekte of aandoening: normale bloedwaardes, gesloten wonden, gunstige röntgenbeelden. Genezen vraagt vaak om een (para)medische procedure die het dier helpt om van de ziekte te herstellen. Het richt zich op het oplossen van een probleem op het fysieke niveau. Dat is ontzettend waardevol, want zonder medische zorg zouden veel dieren onnodig lijden. 

Wat bedoelen we met helen? 

Helen daarentegen gaat breder. Het dier functioneert normaal, vertoont ontspannen gedrag en heeft kwaliteit van leven. Het is een innerlijk proces waarin het organisme zijn eigen herstel zoekt, niet alleen op lichamelijk vlak, maar ook op mentaal, emotioneel en spiritueel niveau. Door het herstel op alle vier deze niveaus kan een dier weer gaan functioneren als zichzelf.   

Hoe genezen en helen elkaar beïnvloeden 

Als we op deze manier naar genezen en helen kijken, dan vormt genezen een onderdeel van helen. Wanneer ontsteking en weefselschade genezen, dalen pijnprikkels waardoor het dier zich beter gaat voelen. Dit bevordert beweging, slaap en eetlust. Maar tijdens een genezingsproces kan ook actief gewerkt worden aan heling. Het verminderen van stress bijvoorbeeld zal genezing ten goede komen. In sommige gevallen is genezing niet mogelijk, zoals bij chronische aandoeningen als artrose. Er kan dan nog steeds ingezet worden op helen, zodat het dier zo optimaal mogelijk kan functioneren. 

De rol van osteopathie 

Osteopathie is een therapie welke het zelfherstellend vermogen aanspreekt door de bewegingsvrijheid van weefsels te herstellen. Elk weefsel in het lichaam moet vrij kunnen bewegen, of het nu spier-, zenuw-, fascia-, of orgaanweefsel is. Alles moet vrij langs elkaar kunnen glijden en/of kunnen samentrekken en ontspannen. 

Door bijvoorbeeld weefselschade of immobilisatie kan deze bewegingsvrijheid beperkt raken. Ook kan door een disbalans in het zenuwstelsel de spiertonus verhoogd blijven. Met osteopathie wordt de beweging in alle soorten weefsels hersteld. Het zenuwstelsel komt weer in balans, bloedvaten krijgen meer ruimte, lymfe kan afgevoerd worden en spieren kunnen ontspannen. Dit komt het helingsproces ten goede. 

Als osteopaat zie ik regelmatig dieren die door de dierenarts genezen verklaard zijn; het dier kan en mag alles weer doen, maar de eigenaar merkt dat het dier nog niet zichzelf is. Zo kwam er een herder die na een darmontsteking niet graag meer aangeraakt wilde worden. De ontsteking was verholpen en de hond toonde weer fit, maar van het aanhalige karakter was weinig meer te merken. 

Bij het testen van de wervelkolom reageerde ze inderdaad erg pijnlijk in een bepaald gebied. Wanneer er meerdere blokkades achter elkaar zitten, wordt dit in de osteopathie een groepslaesie genoemd. Vaak ontstaan deze door klachten vanuit de organen. In dit geval waren dan ook de segmenten van het maagdarmkanaal gevoelig. Na het wegnemen van bewegingsbeperkingen rondom de bijbehorende organen en wervels was de gevoeligheid eigenlijk al verdwenen. De eigenaren merkten inderdaad dat hun hond na een aantal weken zich weer als vanouds liet knuffelen. 

In een ander geval kwam er (wederom :) ) een herder met vergevorderde artrose in de elleboog. Helaas kon er aan de bewegingskwaliteit niet veel meer gedaan worden, maar toch gaven de eigenaren aan dat osteopathie haar hele zijn had verbeterd. Ook deze hond genoot weer meer van aanrakingen, kon dieper slapen en toonde in het algemeen vrolijker. Een mooi voorbeeld dat wanneer er geen genezing mogelijk is, er op andere gebieden toch nog geheeld kan worden! 

Wat kun je zelf doen? 

Als eigenaar kun je heel veel doen om ervoor te zorgen dat niets het herstelproces in de weg staat! 

Probeer stress zoveel mogelijk te minimaliseren door een veilige en rustige omgeving te bieden. Kijk hierbij goed naar wat je dier nodig heeft. Voor paarden kan dit sociaal contact zijn of vrij zicht, voor honden een veilige slaapplaats zonder te veel omgevingsgeluid of voldoende kauwmogelijkheden en voor katten spring- en klimmogelijkheden. Pas eventueel de omgeving aan om pijn te verminderen, door bijvoorbeeld opstapjes, drempels, kuilen, en gladde of harde ondergronden aan te passen. 

Zorg er daarnaast voor dat je dier nutriëntrijke voeding krijgt, liefst (ook) uit verse voedingsmiddelen en met voldoende variatie. Hier haalt je dier de bouwstoffen uit voor het lichaam, maar ook voedingsstoffen om het zenuwstelsel te reguleren en de lichaamsweefsels te voeden. 

Voldoende beweging houdt het lichaam sterk en de geest ontspannen. Met name dynamische (in plaats van statische) belasting zorgt voor trek- en duwkrachten op bot-en peesweefsel en fascia, waardoor het lichaam aan de slag gaat om dit sterk te houden. Door beweging worden ook allerlei neurotransmitters aangemaakt die invloed hebben op het mentale vlak. 

Slaap is heilig voor zowel genezen als helen! Honden en katten hebben véél slaap nodig, grofweg 15 uur. Voor paarden is dit een stuk korter met ongeveer 2 uur diepe slaap. Probeer in alle gevallen een rustige, veilige omgeving te bieden zodat je dier zorgeloos kan slapen. 

Daarnaast kun je nog naar verrijking kijken, zoals neuswerk voor honden, prooispelletjes voor katten, en browsing voor paarden. Zet Google, Pinterest of ChatGPT aan het werk voor een levenslange aanvoer aan ideeën :) 

Heb je het idee dat je dier ergens is vastgelopen in een helingsproces? Neem dan vooral contact op om te kijken wat ik hierin zou kunnen betekenen! 

Burken, P. van. (2010). Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut (2e druk). Houten: Bohn, Stafleu en van Loghum.

Hutchinson et al. Whole person care: encompassing the two faces of medicine. CMAJ. 2009 Apr 14;180(8):845–846..

Ward, R.C. (2003). Foundations for osteopathic medicine. Philadelphia; Lippincott Williams & Wilkins.